Tác Giả và Tác Phẩm

Gió Biển Ðông thổi về qua Tháp Cổ

Hoàng Huy Giang


Khi tôi bước vào khuông sân với những cây ăn trái trĩu nặng chồi hoa, con gà mẹ dẫn đầu đang bới mồi kêu 'tục tục' gọi đám gà con lông còn vàng tơ như bông sợi ríu rít theo sau. Nắng chiều hấp hối xuống thấp sau những mái nhà. Gió từ Biển Ðông thổi về đập vào mái tôn che tạm căn nhà kho nằm cuối góc sân nghe phành phạch. Ði dọc hông nhà, qua khung cửa sổ tôi thấy Trâm Mai đang ngồi bên khung dệt.

Thấy bóng người chắn áng bên song Trâm Mai ngẩng lên. Khi thấy tôi nàng chạy ra thật nhanh với nỗi vui mừng rộn rã hiện trên gương mặt xinh xắn, dòn nắng theo mùa. Trâm Mai định ôm chầm lấy tôi, nhưng khi bàn tay nàng chạm bàn tay tôi nàng ngừng lại, lùi một bước. Phải chăng tôi là phái nam, nàng là phái nữ ? Hay vì tôi thuộc giòng giống Lạc Việt, còn nàng người gốc Champa ? Dù vậy nét cười tươi thắm của nàng vẫn rạng rỡ lẫn một chút gì ngượng ngập, thẹn thùng.

- Anh mới về sao ?

Tôi gật đầu:

- Tối hôm kia. Nguyên ngày hôm qua anh đi thăm thú tình hình xem dân tình sinh sống ra sao. Hôm nay mới sang thăm Trâm Mai đây.

Trâm Mai chớp chớp đôi mắt.

- Không sao đâu. Mới một hai ngày mà. . . Hẳn anh còn mệt?

Nói xong nàng quay ngược chạy trở vào nhà. Vừa chạy nàng vừa gọi ông bà Po Klan. Còn tôi đủng đỉnh theo sau. Thoáng trong khoảnh khắc, tôi thấy ông bà Po Klan, cha mẹ của Trâm Mai, đứng trước mặt tôi. Họ ôm tôi mừng rỡ. Ông Po Klan đỡ cái túi xách trên vai tôi còn bà Po Klan vuốt cánh tay tôi. Gió thổi hơi mát từ đại dương về mang theo mùi nước biển mằn mặn, mùi nồng nàn của Biển Ðông. Ông Po Klan vỗ vai tôi:

- Mới về à? Sao tối vậy?

Tôi nhìn đồng hồ đeo tay. Lúc ấy mới có năm giờ chiều.

- Cháu về đêm hôm kia.

Bà Po Klan nắm tay tôi, kéo vào nhà.

- Mệt không? Sao hôm Tết Păng-Chabư không thấy cậu về ?

- Cháu bận việc không thể nghỉ được.

Bà Po Klan trách khéo tôi:

- Chắc cậu lại quên tục lệ của chúng tôi rồi chứ gì!

Trâm Mai đứng đó nhìn tôi. Vẫn chút thẹn thùng trong ánh mắt, cử chỉ có phần ngượng ngịu. Căn nhà không có gì thay đổi kể từ ngày tôi quen biết gia đình Trâm Mai. Hai năm là có. Ba lần trở lại nếu chưa tính lần này. Căn nhà vẫn rộng rãi, khang trang, bày biện nhiều đồ thủ công nghệ. Trâm Mai đưa tôi xem một mảnh lụa nàng vừa dệt xong. Thật đẹp. Những hình ảnh hoa văn sóng sánh trên nền lụa. Ngành thủ công của người Chăm đang phát triển mạnh mẽ, nổi tiếng là ngành dệt lụa tơ tằm và nghề gốm nặn bằng tay, nung trên các lò lộ thiên.

Bà Po Klan rót rượu cần đưa Trâm Mai mời tôi. Người Chăm có hai loại rượu, rượu cần và rượu gạo. Rượu nào cũng ngon. Nhưng tôi lại thích rượu cần hơn. Bà Po Klan trạc chừng ngoài 50, còn chồng bà lớn hơn bà độ vài tuổi. Cả hai trông còn rất khoẻ. Trâm Mai là con gái út của ông bà sau hàng loạt bốn đứa con trai sống quanh quẩn ở buôn làng bên cạnh. Ông bà Po Klan rất hiếu khách, tính tình thật thà, điềm đạm. Nghe bà nhắc khéo, tôi hân hoan nâng cao chén rượu uống cạn để cho ông bà thấy tôi không phải là một người vô tâm, cũng như để đáp lại tấm lòng của những người dân tộc anh em đã nặng lòng với đất nước Việt Nam và văn hóa Việt, những con người luôn gắn bó với đời sống tinh thần và tình cảm của người dân Việt.



*

Nhớ lần đầu khi tôi đến thăm gia đình Trâm Mai vào dịp lễ Păng-Katê, qua lời mời của Trâm Mai, ông Po Klan đã say sưa kể cho tôi nghe về những ngày lễ chính của dân tộc họ. Hôm ấy là mồng Sáu Tết Păng-Katê. Trong bữa cơm thịnh soạn với rượu cần, rượu gạo, bánh trái và rất nhiều thịt rừng do bàn tay khéo léo của bà Po Klan quán xuyến, ông Po Klan say sưa nói với giọng khàn khàn:

- Người Chăm quanh năm có rất nhiều lễ lộc. Nào là lễ khai mương đắp đập, lễ hạ điền, lễ mừng lúa con, lễ mừng lúa ra đòng v.v.. Nhưng hai lễ lớn nhất trong năm là Păng-Katê và Păng-Chabư được xem như là Tết của tất cả dân tộc Chăm, không phân biệt người Chăm Hồi Giáo hay người Chăm Bà La Môn giáo hay các tín ngưỡng khác. Người Chăm thường ăn Tết rất linh đình. Tết Păng-Katê bắt đầu vào ngày mồng Một tháng 7 theo lịch Chăm, tức khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 Dương lịch. Ðây là ngày tế lễ các vua Chăm thuở xưa có công gầy dựng nước cũng như hướng dẫn việc nông tang, thuộc về dòng họ người cha, tượng trưng cho khí dương.

Bà Po Klan chen vào:

- Ngoài Tết Păng-Katê, chúng tôi còn có Tết Păng-Chabư cũng to lắm, thường tổ chức vào ngày 16 tháng 9 theo lịch Chăm, tức vào khỏng tháng 2 hoặc tháng 3 Dương lịch. Lễ này để cúng tế các thần Po Giang nữ, tức các hoàng hậu, công chúa Chăm, thuộc dòng họ mẹ, tượng trưng cho khí âm. Lễ này thường tổ chức vào buổi chiều, trong khi Păng-Katê cử hành vào sáng sớm.

Bà Po Klan giải thích thêm:

- Người Chăm còn được gọi là người Chàm, Chiêm, Chiêm Thành, Chăm Pa, Hời. Ngày nay người Chăm sinh sống tại nhiều nơi nên có thêm tên địa phương như Chăm H'Roi, Chăm Poổng, Chà Và Ku, Chăm Châu Ðốc.

Cậu của Trâm Mai, người đàn ông có đôi mắt sâu thẳm, đầy dĩ vãng, mênh mông và buồn. Ðôi mắt xoáy lòng đối phương khi trực diện. Có lúc hừng lên như một hào quang tỏa vội. Có lúc lại hụp xuống như sức nặng của ngàn cân đá đè lên. Ông nhìn tôi cất giọng trầm trầm.

- Dân tộc Chăm của chúng tôi đã từng có một nền văn hóa rực rỡ với ảnh hưởng sâu đậm của văn hóa Ấn Ðộ. Ngày xưa, người Chăm chúng tôi hay sống tụ tập dọc duyên hải miền Trung Việt Nam. Ngay từ thế kỷ thứ XVII, người Chăm chúng tôi đã gầy dựng nên vương quốc Chăm Pa. Giờ đây, chúng tôi sống rải rác khắp miền Nam. Nhiều nhất là ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Còn lại là . . . . Châu Ðốc, Tây Ninh, An Giang, Ðồng Nai và thành phố Sài Gòn.

Tôi tìm cách bắt chuyện với ông.

- Thường người Chăm theo đạo Bà La Môn phải không Bác?

Ông im lặng. Bà Po Klan gật đầu nhìn tôi.

- Cả đạo Hồi nữa. Người Chăm sống ở Ninh Thuận và Bình Thuận phần đông theo đạo Bà La Môn. Một số ít theo đạo Hồi truyền thống thường được gọi là người Chăm Bà Ni. Những người Chăm cư trú tại các tỉnh Châu Ðốc,Tây Ninh, An Giang, Ðồng Nai và thành phố Sài Gòn theo đạo Hồi mới.

- Thế người Chăm ăn Tết có lâu không Bác?

Vừa tiếp thức ăn cho tôi ông Po Klan vừa trả lời.

- Tám, chín ngày là thường. . . .Vào sáng mồng Một Tết, các chức sắc cùng toàn thể bà con xa gần ăn mặc chỉnh tề, tụ tập về tháp Pô Rômê ở Ninh Thuận và tháp Pô Klông Garai để hành lễ. Một căn nhà được dựng tạm trước cửa đền, cửa tháp dành cho các thầy Cả và các bà Bóng ngồi. Họ ngồi theo phẩm trật, thứ tự cao thấp và có tên gọi khác nhau. Lễ cúng thường gồm có hoa quả, bánh trái đủ loại, cơm, rượu và thịt. Trong nghi lễ các thầy Cả sư, phó Cả sư, thầy Bà xế, thầy Kè-ke vừa kéo đàn Kanhi (đàn mai rùa) vừa xướng văn tế lễ. Còn các bà Bóng thì lo dâng rượu và múa mừng.

- Thế người ta không làm lễ ở Tháp Chàm sao ?

- Có chứ. Tháp Pô Klông Garai chính là Tháp Chàm ở thị xã Phan Rang.

Sau khi hút một hơi rượu cần, ông Po Klan đưa cần hút cho tôi rồi kể tiếp:

- Người Chăm theo đạo Hồi thường đến nhà thờ đạo Hồi để đọc kinh Coran, cầu nguyện đấng Alah. Sau đó họ ra suối, ra sông tắm tẩy uế những cái xui của năm cũ và đón rước những tốt lành của năm mới. Mỗi gia đình chọn cho mình một ngày nào đó để ăn Tết từ mồng Ba cho đến mồng Bảy hoặc mồng Chín. Riêng các chức sắc thì ăn Tết tại nhà vào ngày mồng Hai.

- Thế Bác có kiêng cữ gì trong dịp Tết không?

- Không. Dân tộc Chăm chúng tôi chả kiêng cữ gì cả. Trong mấy ngày Tết bà con, bè bạn, hàng xóm láng giềng đều có thể đên chung vui với chúng tôi một cách thoải mái. Những món ăn cho mấy ngày Tết thường là heo, gà vịt, hoa quả, bánh trái đủ loại. Cũng trong thời gian này, các thú vui như múa quạt, đánh cồng chiêng, ca hát, uống rượu, bắn cung rất được ưa thích.

Trâm Mai mời tôi một khoanh bánh tét.

- Ngoài hai lễ Păng-Katê và Păng-Chabư, người Chàm còn có các lễ khác trong năm như lễ cúng Thần nông vào tháng 4 theo lịch Chăm, cử hành tại các đền, tháp; lễ cầu đảo (Chakap Hiâu Kron) cử hành tại các đập nước hay các bờ sông, bờ suối; lễ cúng ruộng (Pô Phùm) để cầu cho ruộng lúa tốt tươi và lễ Tống ôn (Rija Nưgar).

Tôi kéo gọng kính nhìn Trâm Mai.

- Còn lễ Ðổ Ðầu là lễ gì vậy?

- Trong lễ Ðổ Ðầu người Chăm H'Roi dùng máu gà tươi hòa với rượu cần đổ lên trán các thành viên trong gia đình với mục đích tạo một sự sống mới cho năm mới.

Tôi gật gù. Trâm Mai nhìn tôi cười khúc khích để lộ hai má núm đồng tiền thật sâu:

- Anh Tuân có biết là người Chăm theo đạo Bà La Môn phải kiêng cử thịt bò không? Còn người theo đạo Hồi thì không ăn thịt heo. Trâm Mai không ăn thịt bò cũng không ăn thịt heo.

Tôi đẩy đĩa thịt rừng cho Trâm Mai:

- Vậy thì Trâm Mai có thịt này.

Trâm Mai nguýt nhìn tôi và ông bà Po Klan cười vang vui vẻ. Ông Po Klan lại hút một hơi rượu dài rồi trao cần rượu cho tôi.

Gia đình Trâm Mai rất quý tôi. Ông bà Po Klan thương tôi như một người trong nhà. Còn tình cảm của Trâm Mai đối với tôi rất khắn khít. Riêng tôi, tôi xem Trâm Mai như một người em gái.

*

Và lần này cũng như những lần trước. Tôi trở về để nhìn thấy quê hương vẫn nghèo nàn, vẫn chậm tiến. Một quê hương còn quá nhiều người đói khổ, quanh năm cơm không đủ ăn, áo không đủ ấm. Lòng tôi hằn lên bao nỗi xót xa. Ðã vậy, mối liên hệ giữa người Kinh và các dân tộc anh em hẵn còn nhiều uẩn khúc, trở trăn. Tôi nhớ trong lần thứ nhì trở lại. Tại một buổi cơm gia đình của ông bà Po Klan, người cậu ruột của Trâm Mai đã tỏ thái độ hằn học khi kể lại giai đoạn lịch sử xảy ra giữa hai dân tộc Chăm và Việt. Mối hận thù ngun ngút trong lòng ông làm tôi cảm thấy chua xót. Nhiều lần viếng thăm các thôn bản của dân tộc Chăm, cận kề với họ tôi những ước mơ mối thù âm ỉ đó sẽ tàn lụi một ngày. Tôi mong được thấy những người Việt sống xa các dân tộc anh em tìm hiểu thêm về văn hóa của họ. Ngược lại, các dân tộc anh em cũng nên có cơ hội gần gũi với người Kinh nhiều hơn để tình anh em giữa Kinh và Thượng muôn đời bền chặt, để cho đất nước Việt Nam có cơ hội phát triển trong mọi lãnh vực kinh tế, xã hội, nhân sinh nhằm cùng nhau đưa nước Việt Nam vươn lên, góp mặt với các quốc gia hùng cường trên thế giới. Niềm mơ ước của tôi sôi sục như từng lớp thủy triều dậy sóng của Biển Ðông.

Nhà của Trâm Mai nằm trên một dốc đồi cao hướng ra Biển Ðông, xa xa sóng nước xô nhau từng đợt, phá vỡ những chùm hoa biển nhấp nhô dưới nắng chiều thoi thóp. Cuối chân trời, ráng chiều hừng lên thấm đẫm một màu tím hồng dần phai dưới bóng hoàng hôn. Trong buổi cơm chiều với ông bà Po Klan, tôi có cho ông bà biết về ý định của tôi trong chuyến về thăm quê hương lần này là giúp các gia đình nghèo khó trong thôn bản, từ lợi nhuận bán tranh và sách của tôi. Thực vậy, người lớn đói quá không thể nào làm việc được, còn trẻ con đói quá cũng không thể nào học được. Ông bà tỏ vẻ rất cảm động và có đưa ra một số đề nghị. Sau khi dùng cơm, tôi và Trâm Mai ra sân ngồi bàn bạc về chương trình sẽ làm cho những ngày sắp tới.

Tôi rất quý Trâm Mai. Người con gái gốc Chăm, mang tên Việt, thuần thục hai nền văn hoá Chăm - Việt đã gửi trọn tâm hồn và con tim cho đất Việt, nơi mà nàng đã sinh ra và lớn lên từ một cội nguồn xa xôi giữa tiếng khèn buông nơi bản thôn xa vắng. Trâm Mai yêu thương quê hương Việt như chính bản thân nàng. Nàng thuộc lòng những bài hát hùng hồn về cội nguồn dân Việt, hiểu thấu đáo về tinh thần đoàn kết, bất khuất của những người con Việt, về tấm lòng bao la, mênh mông muôn trùng của Mẹ Việt Nam, về những trang sử oai hùng của dòng sử Việt. Những bài hát 'Về Với Mẹ Cha", 'Việt Nam! Việt Nam' mà nàng đã từng cùng tôi cất cao tiếng hát trong những ngày họp trại nơi các trường làng như còn văng vẳng bên tai tôi.

Gió từ Biển Ðông thổi về dào dạt, vi vu qua hàng phi lao. Thủy triều mỗi lúc một dâng cao. Hàng ngàn đợt sóng tới tấp dội mạnh vào bờ. Trên nền trời đêm đen thẫm, ánh trăng lưỡi liềm ẩn hiện qua làn mây xám đục, sao đêm rải rác lấp lánh như những viên kim cương, lúc mờ lúc tỏ. Giọng Trâm Mai êm đềm như đọc truyện:

- Dân tộc Chăm H'Roi thường tổ chức lễ Ðổ Ðầu vào những ngày cuối năm âm lịch. Trong thời gian này, các làng Chăm H'Roi thường rất tất bật. Ðàn ông lo sửa sang nhà cửa, sửa án thờ, chòi lúa, chuồng bò, chuồng gà, chuồng heo, lau chùi cái cày, cái bừa, chày cối, rìu rựa, v.v.. Còn đàn bà lo hoàn tất việc thêu dệt, lau chùi nồi niêu, làm các ghè rượu, lượm củi hái rau, chuẩn bị gà, bánh tét, trầu cau cùng các dụng cụ cần thiết để làm lễ Ðổ Ðầu.

- Như vậy là mỗi người trong làng cùng tổ chức chung với nhau?

Trâm Mai lắc đầu.

- Thường mỗi gia đình tự chọn một ngày thích hợp để làm lễ. Khi nào lễ Ðổ Ðầu của các gia đình trong làng kết thúc thì làng tổ chức lễ hội cùng nhau mừng năm mới tại nhà rông của làng. Theo lệ làng quy định, hội mừng năm mới sẽ được tiến hành vào ngày đầu tiên của năm âm lịch. Song cũng có những năm được tổ chức trước hoặc sau ngày đầu tiên của năm mới. Ngày này do một bô lão già nhất trong làng quyết định sao cho phù hợp với điều kiện sống của dân làng.

- Vật tế lễ thường gồm có những gì vậy ?

- Thường người ta làm lễ vào buổi sáng khi còn tờ mờ sương. Lễ vật là con gà, là ghè rượu cần, là cây bánh tét, là nồi cơm mới và trầu cau. Trước khi nấu cơm, người ta mang gạo từ chòi về rang cho vàng, để nguội, giã nhỏ rồi mới nấu thành cơm cúng. Trầu cau đã têm sẵn từ ngày hôm trước. Còn con gà dùng làm vật tế lễ được đàn ông trong gia đình đem cắt tiết, làm lông, mổ rửa sạch, cắt lấy hai chân để luộc riêng. . .

- Chỉ có đàn ông mới được cắt tiết sao?

- Dạ.

- Tại sao vậy?

- Em nghe nói là tại đàn ông sạch sẽ. . . .

- Nếu đàn bà sạch sẽ thì cũng làm được chứ sao!

- Không phải vậy. Em muốn nói là vì đàn ông. . . .

Trâm Mai ngập ngừng câu nói nhưng tôi cũng đoán được điều nàng muốn nói.

- Như vậy là gà phải luộc chín?

Trâm Mai gật đầu nhìn tôi.

- Còn chân gà thì luộc chỉ vừa chín thôi. Tiết gà sau khi cắt giữ lại một phần hòa với rượu cần lấy lần đầu từ ghè rượu cúng để làm phép Ðổ Ðầu. Phần tiết còn lại đem luộc chín với gà rồi bày ra đĩa cùng trầu cau, bánh tét, gạo với hai đồng tiền đặt trên mâm cúng. Chủ nhà khấn nguyện cho năm cũ đi qua, mừng năm mới sắp đến và tạ ơn các vị thần. Thầy cúng lấy một nắm gạo rải lên không mời Thần Pơkah, Thần Pơsưh xuống dự lễ với gia đình, nắm gạo thứ hai rải xung quanh mời thần núi, thần sông, mời ông bà tổ tiên họ hàng đã khuất về cùng con cháu chứng kiến và mừng lễ Ðổ Ðầu của gia đình. Thầy cúng lấy chén rượu đã hòa tiết gà tươi, đổ vài giọt lên đầu và trán chủ gia đình rồi đến mọi người trong nhà, lên các dụng cụ nhà nông đã lau chùi sạch sẽ đặt sẵn sau ghè rượu. Lần lượt bếp lửa, chuồng trâu, chuồng bò, chuồng heo, chuồng gà, chòi lúa, chiếc cày, cái bừa và mọi của cải trong nhà cũng nhận vài giọt rượu. Sau đó thầy cúng hút một ngụm rượu rồi cầm hàm gà dưới và cần rượu đi tới, đứng dạng chân trước cử

a ra vào, chân trái dậm xuống sàn nhà, chân phải co lên dậm vào thành cửa, thầy luồn cần rượu qua hai chân rồi khấn. Lễ này gọi là lễ khấn Pơ lơ cang.

Tôi cắt ngang lời Trâm Mai:

- Thế có luồn con gà qua hai chân ông ấy không?

Trâm Mai nhìn tôi thắc mắc:

- Không. Tại sao anh hỏi vậy?

Vừa cười tôi vừa nói:

- Tại anh sợ con gà sẽ học ngu.

Trâm Mai vừa nguýt tôi, vừa cười vang. Tiếng cười trong như pha lê. Ðêm vẫn xanh. Gió vẫn lồng lộng. Tiếng sóng biển từ xa vẫn vọng về từng lúc. Trâm Mai nói tiếp:

- Sau đó các thành viên chứng kiến lễ Ðổ Ðầu sẽ được phép uống bát nước rượu cần cúng Thần Pơkah, Thần Pơsưh và các vị thần linh. Thông thường, bà mẹ trong gia đình hoặc là người cha sẽ uống đầu tiên. Song cũng có trường hợp lại là vị khách quý được mời về dự lễ.

- Như vậy nếu anh có mặt trong buổi lễ thì anh sẽ được mời uống đầu tiên?

- Ðúng vậy.

Tôi chớp mắt nhìn Trâm Mai.

- Nếu vậy chắc anh phải nhờ Trâm Mai uống giùm quá.

Trâm Mai vừa nhăn mặt, vừa lắc đầu. Nàng nói tiếp:

- Khi thầy cúng xem chân gà, chân phải được xem trước vì chân phải là của gia đình, chân trái là của Thần Pơkah, Thần Pơsưh và của các thần linh. Nếu bốn ngón chân phải chụm cong khít vào nhau, ngón cái chỉ đúng chính giữa các ngón nhỏ là tốt. Làng đặc biệt tổ chức đội cồng chiêng mừng lễ Ðổ Ðầu cho những gia đình nào gặp nhiều khó khăn trong đời sống hoặc đã đóng góp đáng kể cho làng nước, chúc họ gặp nhiều may mắn và phúc lộc trong năm mới.



Gió dịu xuống khi trời về khuya. Ðêm bát ngát dưới bầu trời đầy sao. Những vì sao lấp lánh từ vũ trụ bao la vô tận. Trong khi đầu tôi tản mạn với những ý nghĩ mông lung, làm sao cho đất nước thoát khỏi cảnh nghèo đói, làm sao cho quê hương vươn lên không còn tủi nhục vì chậm tiến, thì Trâm Mai mải mê ngắm những viên kim cương lấp lánh từ dãy ngân hà xa xăm.

- Anh Tuân à, em thích những vì sao quá. Ðẹp vô cùng. Có những vì sao lu mờ nhưng cũng có những vì sao thật sáng. Anh thấy vậy không?

Trâm Mai đưa tay chỉ những vì sao. Tôi nhìn theo gật đầu.

- Ờ. Sao đẹp thật.

- Em muốn thành những vì sao đó.

- Như vậy là không bao giờ Trâm Mai còn gặp anh.

Trâm Mai mở to đôi mắt tròn đen láy hiện rõ dưới ánh đèn hắt ra từ trong nhà.

- Tại sao vậy anh? Sao ở xa như vậy sao?

Tôi gật đầu.

- Xa lắm. Cả tới mấy nghìn năm ánh sáng!

Trâm Mai nhìn tôi lộ vẻ không hiểu.

- Mấy nghìn năm ánh sáng? Em chưa bao giờ nghe.

Trâm Mai lập lại nho nhỏ.

- Mấy nghìn năm ánh sáng . . . Mấy nghìn năm ánh sáng.

- Trâm Mai muốn nghe anh giải thích không?

- Em muốn lắm chứ. Em đã học được từ anh rất nhiều thứ. . . . em không đếm hết được.

- Những vì sao Trâm Mai đang thấy thật sự rất xa trái đất chúng ta đang sống. Có những vì sao cách xa chúng ta vài trăm năm ánh sáng. Có những vì sao cách chúng ta hàng mấy nghìn năm ánh sáng. Ta biết vận tốc của ánh sáng là ba trăm nghìn cây số trong một giây. Mà một giờ có ba nghìn sáu trăm giây. Một ngày có hai mươi bốn giờ. Một năm có ba trăm sáu mươi lăm ngày. Thế thì một năm ánh sáng đi được chín nghìn bốn trăm sáu chục tỉ tám trăm triệu cây số. Như vậy, chỉ với khoảng cách của một năm ánh sáng thôi Trâm Mai phải đi bằng tầu bay phản lực trong hơn một triệu năm mới trở lại được trái đất này để thăm anh!

Trâm Mai nhìn tôi, rồi sững sờ nhìn bầu trời đêm.

- Xa quá là xa. Thế mà em không biết.

Tôi đưa tay chỉ những ánh sao trên trời.

- Trong số những vì sao lấp lánh mà em thấy đó có thể có những vì sao đã chết từ lâu nhưng ánh sáng vẫn còn tiếp tục truyền đi.

- Thiệt vậy sao anh Tuân? Em thương những vì sao đó quá.

Qua ánh đèn hiu hắt tôi thoáng thấy một chút gì ươn ướt từ đôi mắt tròn, đen láy của Trâm Mai.

*

Sáng hôm sau, Trâm Mai và ông bà Po Klan cùng tôi bắt tay vào việc ngay. Từ tờ mờ sáng ông bà Po Klan và cậu của Trâm Mai đã ra chợ quận cất gạo. Còn tôi và Trâm Mai đi mua những nhu yếu phẩm khác. Chúng tôi phải mất một ngày để lo xong những công việc này.

Ngày kế tiếp chúng tôi lo việc phân phát cho dân làng theo đầu người. Gia đình đông con được nhiều hơn những người độc thân. Nhờ có ông bà Po Klan, cậu của Trâm Mai và mấy người anh của nàng nên công việc phân chia trong ngày đầu cũng nhanh chóng hoàn tất. Khi trở về nhà ăn trưa ông bà Po Klan lại đãi tôi món nai rừng. Sau khi ăn xong, tôi và Trâm Mai kiểm lại danh sách phân phối cho những ngày tới. Tôi lên tiếng muốn hoàn trả tiền xe cho ông bà Po Klan thì ông bà khoát tay nói:

- Cậu đã bỏ ra quá nhiều công của để giúp dân chúng tôi thì chút đỉnh tiền xe đâu có đáng gì. Chúng tôi mắc nợ Cậu rất nhiều .. . . Cậu đừng lo.

- Ðây chỉ là một đóng góp thật nhỏ. Không có gì cả bác à. Cháu chỉ muốn nhìn thấy mọi người an vui, hạnh phúc thật sự. Xin Bác đừng bận tâm.

Cậu của Trâm Mai luôn mang những u uẩn trong lòng về mối liên hệ không đẹp trong quá khứ giữa hai dân tộc Chăm và Việt nên chua chát lên tiếng:

- Những người mất nước như chúng tôi cũng chỉ là những kẻ ăn nhờ ở đậu nơi xứ cậu.

Ông Po Klan lên tiếng:

- Chuyện đó đã qua rồi. Ðó là mấy người đời xưa với nhau. Chứ những người trẻ như cậu Tuân đâu có bao giờ nghĩ đến chuyện như vậy.

Cũng giống như chồng, bà Po Klan không muốn làm tôi phật lòng nên vuốt tay áo tôi.

- Ðúng vậy. Những người trẻ thường nghĩ đến tương lai, đến những ngày sắp tới, đến tình người, đến sự công bằng, đến khoa học, kỹ thuật nhiều hơn. Còn. . . . .

Cậu của Trâm Mai cắt ngang lời bà Po Klan.

- Trong lịch sử dân Chăm đã từng có những đội hải thuyền nổi tiếng chạy dọc vùng duyên hải miền Trung. Mà ngày nay như thế này. Hạnh phúc ở đâu ?

Ông nghẹn lời khi nói đến đây.

Không gian im lìm trong bóng nắng ngoại trừ tiếng chim hót hờ hững trên những tàn cây. Tôi lấy hơi hít sâu rồi thở ra nhè nhẹ.

- Cháu chỉ mong tất cả mọi người sống trên dải đất Việt Nam luôn có đời sống ấm no, hạnh phúc dù họ là người Kinh hay người Thượng, dù họ thuộc sắc dân Chăm, GiaRai, H'Mong hay dân Việt. Những gì trong quá khứ đã qua rồi. Xin các Bác chớ để lòng hờn oán. Chúng ta hãy dùng nhân ái thay hận thù, dùng tình thương khỏa lấp khổ đau, cùng nhau góp sức vun xới những gì chúng ta đang có thì trước sau gì chúng ta cũng sẽ tìm thấy hạnh phúc.

Không nói lời nào ông bà Po Klan tiến lại gần nắm cánh tay tôi. Tôi hiểu họ đang xúc động. Tôi nói tiếp:

- Cháu chỉ mong sao mọi người trên thế gian này đều biết mở rộng lòng, tập tha thứ cho nhau.

Trâm Mai lên tiếng:

- Tại sao chúng ta cứ bới móc những gì đã qua rồi tự tạo khổ đau cho chính mình. Ðã đến lúc chúng ta cần nên thay đổi quan niệm. Nếu chúng ta không biết xóa bỏ lòng thù hận, thù hận sẽ mãi mãi chất chồng không bao giờ tắt. Máu sẽ đổ. Ðau thương sẽ tràn ngập. Như thế làm sao chúng ta có thể tìm thấy hạnh phúc và bình an trong tâm hồn. Bao nhiêu người đang cần bàn tay của chúng ta. Tại sao chúng ta không tìm cách giúp họ hàn gắn những đau thương, những đổ vỡ lại lãng phí thì giờ vào việc hun đúc lòng sân hận. Cuộc đời có lắm đau thương, đắng cay. Hầu như ai cũng phải trải qua bao chặng đường sóng gió. Nhưng những khổ đau của hôm nay có thể tan biến vào ngày mai nếu chúng ta muốn. Những gì của quá khứ hãy để vùi chôn trong quá khứ. Chúng ta nên mở rộng lòng để sống với mọi người và sống cho mọi người.

Giọng Trâm Mai lạc đi gần như muốn khóc. Nàng nói tiếp:

- Con xin tất cả mọi người hãy để cho quá khứ được ngủ yên trong lòng đất. Ðừng khai mồ người chết sống lại. Hãy sống với người sống. Hãy sống cho hôm nay và sống với hôm nay. Những con người bằng xương, bằng thịt có tâm huyết, muốn san xẻ tình thương, muốn xây dựng tình người hiện diện nơi đây. Tại sao chúng ta nỡ lòng nào phản bội họ, nỡ lòng nào cố tình quên họ. Làm như vậy chẳng hoá ra chúng ta đang tái tạo hận thù. Ðã đến lúc chúng ta nên học cách chinh phục tư tưởng, loại bỏ những tự ái hão, những tị hiềm nhơ nhớp, những hận thù tiềm ẩn. Có như vậy hạnh phúc mới thực sự nở hoa trên mặt đất này.

Cơn xúc động tràn dâng trong tôi khi nghe Trâm Mai nói lên những điều mà tôi đ muốn bày tỏ từ bấy lâu nay để những người như Cậu của Trâm Mai thấu hiểu. Nàng nói thật rõ, thật gãy gọn, thật lưu loát. Những lời tâm huyết tương tự những gì tôi đã ấp ủ trong lòng. Khi lời nói cuối cùng của nàng chấm dứt không khí vẫn còn nặng nề. Một thứ nặng nề, ngột ngạt khó thở dù gió Biển Ðông vẫn thổi về lồng lộng. Tôi liếc nhìn mọi người. Cậu của Trâm Mai đứng khoanh tay, mặt nhìn xuống đất ra chiều tư lự. Khi tôi đưa tay vỗ nhẹ vai Trâm Mai, bà Po Klan nói với mọi người.

- Chắc phải qua bên trường đi. Nếu không trễ mất.

Thế là tất cả chúng tôi đi ra chiếc xe đang chờ sẵn. Trên xe hầu như không ai nói với ai lời nào. Ðường đi quanh co nhưng không xa cho lắm. Qua khỏi chợ quận xe tới một ngôi trường thôn bản nho nhỏ. Trường này khác với trường chúng tôi phân phát nhu yếu phẩm sáng nay. Tôi thấy lố nhố những người đang tụ tập, người lớn và trẻ con. Xe đến gần hơn và ngừng lại. Khi thấy xe tiến tới, đoàn người lớn nhỏ vội xếp thành vòng cung, tay nắm tay. Tôi thấy có dân Việt, dân Chăm cùng một số đồng bào thuộc các sắc tộc khác. Khi chúng tôi xuống xe bước đến thì mọi người cùng cất vang tiếng hát bằng tiếng Việt ''Rừng núi dang tay nối lại biển xa. Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà. Mặt đất bao la, anh em ta về. Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng. Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam. Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam''. Trâm Mai nhìn tôi mỉm cười, nắm tay tôi bắt vào vòng nối. Tôi không biết Trâm Mai tập cho họ hát từ bao giờ mà họ hát rất đều, rất thuần thục.

Tiếng hát từng hồi cất cao trong bóng chiều trở giấc. Tiếng hát vang vang hâm nóng tình người. Tiếng hát xóa bao khổ đau trên những gương mặt vương vấn nỗi buồn trầm kha của những con người hằn ươm mầm mống của bao dị biệt. Tiếng hát tái tạo hài hòa trên gương mặt trẻ thơ chưa nhuốm chút hận thù. Tiếng hát lướt qua những tàn cây, rung rinh trên cánh lá, đẩy đưa trên mái tóc, trên những đôi vai nhọc nhằn tháng năm, trên những mái đầu xanh vọng ánh mắt đợi chờ một tương lai còn ẩn chìm trong bóng tối. Tay trong tay đoàn người vẫn vang cao tiếng hát giữa nắng chiều đang phai.

Tôi nghe gió Biển Ðông thổi về rì rào qua cổ Tháp. Nắng chiều đang xuống chậm. Sóng từ Biển Ðông đang đập nhẹ vào bờ như nỗi vui mừng len nhẹ trong tôi. Tiếng hát vẫn cất cao mời gọi tình đoàn kết hợp quần giữa tình người nồng ấm, dưới trời chiều bảng lảng. Thấp thoáng trong dải nắng vàng óng ánh sót đọng cuối ngày, hình ảnh Tháp Chàm ẩn hiện xa xa. Và ngoài kia, tiếng sóng Biển Ðông vẫn muôn hồi réo gọi giữa trời chiều lộng gió.

Hoàng Huy Giang

posted by ducphuc9895 @ 8:59 AM